Fed: Ξεφεύγει η προσφορά χρήματος - Εκτοξεύτηκε σε υψηλό 59 μηνών τον Ιούλιο

Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως νέος πρόεδρος της Fed, ο Kevin Warsh παραδέχθηκε ότι έχουν περάσει περισσότερα από πέντε χρόνια από την τελευταία φορά που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ πέτυχε τον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι σκοπεύει να αλλάξει αυτή την κατάσταση και να επαναφέρει τον πληθωρισμό σε χαμηλότερα επίπεδα πολύ σύντομα.Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως νέος πρόεδρος της Fed, ο Kevin Warsh παραδέχθηκε ότι έχουν περάσει περισσότερα από πέντε χρόνια από την τελευταία φορά που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ πέτυχε τον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό. Ο ίδιος υποστήριξε ότι σκοπεύει να αλλάξει αυτή την κατάσταση και να επαναφέρει τον πληθωρισμό σε χαμηλότερα επίπεδα πολύ σύντομα.



Ωστόσο, εάν ο Warsh αντιμετωπίζει πράγματι τον πληθωρισμό ως προτεραιότητα, θα χρειαστεί να προχωρήσει σε ορισμένες ιδιαίτερα σημαντικές αλλαγές. Και αυτό γιατί το προτιμώμενο μέτρο πληθωρισμού της Fed, ο δομικός δείκτης προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (core PCE), αυξήθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία. Πρόκειται για τον 65ο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2% της Fed.



Ούτε, όμως, υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η τάση πρόκειται να ανατραπεί άμεσα, όσο η προσφορά χρήματος συνεχίζει να αυξάνεται με τον ρυθμό που καταγράφεται τα τελευταία δύο χρόνια. Τα στοιχεία για τον Ιούλιο, τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα, δείχνουν ότι η προσφορά χρήματος αυξήθηκε με τον ταχύτερο ετήσιο ρυθμό των τελευταίων 59 μηνών. Παράλληλα, σε μηνιαία βάση, η προσφορά χρήματος έχει αυξηθεί σε 11 από τους τελευταίους 12 μήνες.
Ειδικότερα, τον Ιούλιο η ετήσια αύξηση της προσφοράς χρήματος διαμορφώθηκε στο 8,62%, από 8,59% τον Ιούνιο. Η επιτάχυνση είναι ακόμη πιο εμφανής σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2025, όταν ο ετήσιος ρυθμός αύξησης ήταν μόλις 1,46%.
Τον ίδιο μήνα, η συνολική προσφορά χρήματος αυξήθηκε εκ νέου, ξεπερνώντας τα 19,71 τρισ. δολάρια. Σε διάστημα ενός έτους, από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούλιο του 2026, η προσφορά χρήματος αυξήθηκε κατά περίπου 1,5 τρισ. δολάρια.
Σε μηνιαία βάση, η προσφορά χρήματος αυξήθηκε σε κάθε μήνα του τελευταίου έτους, με μοναδική εξαίρεση τον Ιανουάριο. Τον Ιούλιο, η μηνιαία αύξηση ανήλθε σε 0,097%.
Η μέτρηση της προσφοράς χρήματος που χρησιμοποιείται εδώ είναι η λεγόμενη «αληθινή» ή Rothbard-Salerno προσφορά χρήματος (TMS), η οποία αναπτύχθηκε από τους Murray Rothbard και Joseph Salerno και έχει σχεδιαστεί ώστε να αποτυπώνει τις μεταβολές στην προσφορά χρήματος διαφορετικά από τον ευρύτερα χρησιμοποιούμενο δείκτη M2.
Το Mises Institute παρέχει πλέον τακτικές ενημερώσεις για τη συγκεκριμένη μέτρηση και την εξέλιξή της.
Ιστορικά, οι ρυθμοί αύξησης του M2 ακολουθούσαν σε μεγάλο βαθμό την ίδια πορεία με εκείνους του TMS. Ωστόσο, καθ' όλη τη διάρκεια του 2025, το M2 αυξήθηκε ταχύτερα από το TMS, ενώ πλέον η συνολική προσφορά χρήματος μέσω του M2 κινείται και πάλι έντονα ανοδικά. Το M2 βρίσκεται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών, ξεπερνώντας τα 23,1 τρισ. δολάρια. Σε ετήσια βάση, ο ρυθμός αύξησής του τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στο 5,42%, ο υψηλότερος των τελευταίων 49 μηνών.
Από τα τέλη του 2009, η προσφορά χρήματος βάσει του TMS έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 226%, ενώ το M2 έχει ενισχυθεί κατά περισσότερο από 170% στο ίδιο διάστημα. Από τα συνολικά 19,7 τρισ. δολάρια της σημερινής προσφοράς χρήματος, περίπου το 30% δημιουργήθηκε από τον Ιανουάριο του 2020 και μετά. Από το 2009, δηλαδή μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, έχουν δημιουργηθεί περισσότερα από 13 τρισ. δολάρια από τη σημερινή προσφορά χρήματος. Με άλλα λόγια, σχεδόν το 70% της υφιστάμενης προσφοράς χρήματος έχει δημιουργηθεί μετά τη Μεγάλη Ύφεση.
Υπό το βάρος των σημερινών ασθενών οικονομικών συνθηκών, η τόσο ισχυρή αύξηση της προσφοράς χρήματος προκαλεί εντύπωση. Η τελευταία εκτίμηση για την αύξηση του ΑΕΠ των ΗΠΑ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 ανήλθε μόλις στο 1,5%, ενώ η απασχόληση στη χώρα έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 1,2 εκατ. θέσεις από το τέλος του 2025. Την ίδια στιγμή, η αύξηση των μισθών υπολείπεται του ρυθμού του πληθωρισμού PCE από τον Μάρτιο του 2026, γεγονός που σημαίνει ότι οι μισθοί μειώνονται σε πραγματικούς όρους.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα ανέμενε κανείς η αύξηση της προσφοράς χρήματος να παρουσιάζει καθοδική τάση. Οι ιδιωτικές εμπορικές τράπεζες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία χρήματος, ανταποκρινόμενες στη χαλαρή νομισματική πολιτική της Fed. Όταν η οικονομία αναπτύσσεται και η απασχόληση αυξάνεται, ενισχύεται και η πιστωτική επέκταση, οδηγώντας σε περαιτέρω χαλάρωση των νομισματικών συνθηκών. Αντίθετα, όταν η οικονομική δραστηριότητα αποδυναμώνεται, θα περίμενε κανείς περιορισμό του δανεισμού και, κατ' επέκταση, βραδύτερη αύξηση της προσφοράς χρήματος μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Ωστόσο, συμβαίνει το αντίθετο. Παρά τις ασθενείς οικονομικές συνθήκες, η Fed συνεχίζει να παρεμβαίνει, επιδιώκοντας τη μείωση των επιτοκίων, την περαιτέρω ενίσχυση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων, την αντιμετώπιση της αυξανόμενης οικονομικής στασιμότητας και τη συμπίεση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Η στάση αυτή συνεπάγεται πιο χαλαρή νομισματική πολιτική και αποτυπώνεται στην επιτάχυνση της αύξησης της προσφοράς χρήματος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ισολογισμός της Fed. Παρά τις διακηρύξεις της κεντρικής τράπεζας περί πολυετούς «ομαλοποίησης», το χαρτοφυλάκιό της αυξήθηκε κατά 124 δισ. δολάρια μέσα στον τελευταίο χρόνο. Με άλλα λόγια, η Fed αγοράζει κρατικούς τίτλους με νεοδημιουργημένο χρήμα, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της ανοδικής πορείας της προσφοράς χρήματος, ακόμη και σε μια περίοδο επιβράδυνσης της οικονομίας. Παράλληλα, η Fed επέλεξε να μην αυξήσει το επιτόκιο-στόχο της νομισματικής πολιτικής, παρότι ο δείκτης πληθωρισμού PCE δεν εμφανίζει ουσιαστικές ενδείξεις επιστροφής στον στόχο του 2%.

Πώς συνδέεται, όμως, η αύξηση της προσφοράς χρήματος με την άνοδο των τιμών;

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η αύξηση της προσφοράς χρήματος δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη, ένα προς ένα, αύξηση του πληθωρισμού. Μια αύξηση της προσφοράς χρήματος κατά 10% δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι τιμές θα αυξηθούν κατά 10%. Υπάρχουν χρονικές υστερήσεις, αλλά και ζητήματα μέτρησης, στον τρόπο με τον οποίο η αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας μεταφέρεται στις τιμές.
Παρά ταύτα, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ανάλυση, ο νομισματικός πληθωρισμός αποτελεί τον βασικό παράγοντα που επηρεάζει τον πληθωρισμό των τιμών. Γεγονότα όπως οι πόλεμοι ή οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα μπορούν ασφαλώς να προκαλέσουν αυξήσεις τιμών σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Ωστόσο, χωρίς παράλληλη αύξηση της προσφοράς χρήματος, η άνοδος των τιμών σε έναν τομέα θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη υποχώρηση των τιμών σε κάποιον άλλο.
Μόνο όταν αυξάνεται η προσφορά χρήματος μπορεί να υπάρξει μια γενικευμένη άνοδος των τιμών. Και αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι που παρατηρείται σήμερα. Παρότι οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται λόγω των πολέμων και των εμπορικών περιορισμών που συνδέονται με την πολιτική του Donald Trump, οι ανατιμήσεις επεκτείνονται και σε πολλούς άλλους τομείς της οικονομίας, από τα τρόφιμα και τα ακίνητα έως την ένδυση.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, καθίσταται δυνατή από τη συνεχή διεύρυνση της προσφοράς χρήματος, η οποία διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας και του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.

www.bankingnews.gr